elvis-albumMijn liefde voor de muziek van Elvis Presley moet wel genetisch bepaald zijn. Persoonlijk ken ik namelijk bijna geen groter fan dan mijn eigen moeder. Toch moet die “overdracht” min of meer onbewust zijn gegaan: in de tijd dat ik verslingerd was aan de persoon en zijn muziek, van mijn achtste tot ongeveer mijn vijftiende jaar, was zij – al fan sinds eind jaren ‘50 – er nauwelijks mee bezig, druk als zij was met het runnen van haar gezin. Die fanatieke bewondering (en vooral verzamelwoede) is bij haar later pas weer tot bloei gekomen, toen mijn aandacht weer verflauwd was. Laat staan dat ze mij of mijn jongere broers ook maar iets in die richting opdrong. Het was er gewoon, ik stuitte zelf op de singletjes In the ghetto, Suspicious Minds en Kentucky Rain, met de typerende oranje RCA labels op het plaatje.

O, wat was ik verslingerd. Wie mij in die jaren gekend heeft, van eind basisschool tot 3 atheneum, kan het zich mogelijk nog herinneren: van spijkerpak tot vetkuif, tot de onvermijdelijke drang the King te imiteren. Dat is trouwens een besmettelijke ziekte die bij geen andere artiest uit de geschiedenis van de muziek ooit geëvenaard is: geen rockster is zo vaak geïmiteerd (en met zo wisselend resultaat) als Elvis. Ook ik heb als kind, op school en bij feesten, staan rocken op zijn muziek, voor een al dan niet denkbeeldig publiek, met een al dan niet echte gitaar – soms was een aangepast tennisracket al voldoende. Ik wás Elvis.

Rond mijn vijftiende verruilde ik Elvis voor Bruce Springsteen, Prince, Sting, Madonna en de andere vlotte hits van de jaren ’80. Deels was dat uit conformisme. Als puber op zoek naar een plek in de wereld ontkom je daar toch niet helemaal aan, de vetkuif (“gelkop!”) verdween. Rond mijn 18e veranderde mijn smaak weer, mede door de opkomst van de cd (toen nog vaak voluit compact disc genoemd). Mijn audiofiele vader had al vrij vroeg een cd-speler in huis gehaald (die vergeleken met nu schreeuwend duur was, ik meen ongeveer 1400 gulden, wat veel geld was). Bij die speler kreeg je een soort “sampler cd”, bedoeld om die nieuwe digitale zuiverheid met alle geweld te demonstreren, met fragmenten van klassieke muziek (ik herinner me het slotdeel uit Beethovens 5e pianoconcert, maar ook stukken uit Orffs Carmina Burana). Ik was verkocht, vrijwel meteen. Hoeveel meer diepte aan emoties kon deze muziek wel niet oproepen? Vlak erna ging ik Nederlands studeren in Nijmegen en heb ik – zonder al te veel verstand van muziek – mij een weg gebaand door de muziekgeschiedenis, van Palestrina tot en met Mahler en Stravinsky.

En toch… op de achtergrond bleef ergens Elvis bestaan, maar ik wist niet goed wat ik ermee moest. Met de Europese muziekgeschiedenis inmiddels in je bagage, was zo’n Amerikaanse artiest, die bovendien zelf een zekere hang naar kitsch had, toch maar vulgair. Kun je, mag je daar wel van houden? Ook dit streven naar het “hogere” en denken in strenge hiërarchieën (hoge en lage kunst die strikt gescheiden zijn) is een fase, wellicht typerend voor adolescenten. Maar waarom had ik dan nooit, zoals met zoveel andere dingen gebeurd is, mijn LP’s van Elvis van de hand gedaan?

Loving YouNatuurlijk, Elvis heeft ook in zijn muziek vreemde keuzes gemaakt. Zo heeft hij niet tot nauwelijks zelf gecomponeerd (in tegenstelling tot bijvoorbeeld de Beatles). Zo heeft hij een hele reeks aan oppervlakkige liedjes ingezongen, waar niet echt te inspiratie vanaf springt. Met name de gesmade filmjaren (globaal de periode 1961-1968), waarin Elvis zijn grootste droom – een beroemd acteur te worden – probeerde waar te maken en wat hem en vooral zijn manager veel geld in het laatje bracht. Gelukkig kwam er een moment van inkeer, en begon hij weer live op te treden, en dat is waar Elvis wel degelijk the king is. Zijn grote kracht ligt niet in oorspronkelijke composities maar wel in zeer eigen vertolkingen van wat bij anderen vaak maar een slap aftreksel lijkt. Dat begint al in de jaren ’50 met Blue Suede Shoes, dat oorspronkelijk van Carl Perkins was, tot en met My way, waar Elvis zoveel meer muzikale passie in legt dan een Sinatra. Of vergelijk zijn vertolking van Unchained Melody met de in vergelijking zeurderig klinkende versie van The Righteous Brothers. Hetzelfde geldt, vind ik, voor hun lied You’ve lost that lovin’ feelin – bij Elvis krijgt het nummer zoveel meer diepte en dynamiek.  Wie mij niet gelooft, moet bijvoorbeeld zijn Unchained Melody beluisteren en bekijken hieronder: een compleet uitgeputte Elvis, enkele weken voor zijn overlijden, maar wat een geniale vertolking (met tegelijk zo’n ontluisterend beeld). Kippenvel!

De muziek van Elvis is ook met mij mee gegroeid. De blinde jeugdige adoratie (ik tolereerde nog geen tittel of jota verandering in het ideale beeld dat ik mijzelf geschapen had) is inmiddels een bezadigder genieten geworden, genieten van het beste dat hij gemaakt heeft. In mijn puberjaren had ik een sterke voorkeur voor de vroege hits uit 1954-1958: Hound Dog, Jailhouse Rock, Don’t Be Cruel, Heartbreak Hotel, Teddy Bear, Tutti Frutti, Blue Suede Shoes en One Night (With You). In de laatste jaren ben ik juist ook de muziek gaan waarderen uit zijn laatste jaren (1968-1977), waarin hij door sommigen wel wat oneerbiedig als gearriveerde crooner (à la Sinatra) wordt afgeschilderd en waarin zijn vetzucht en enthousiaste gebruik van medicijnen breed wordt uitgemeten. Nummers als: Separate Ways (niet heel toevallig ten tijde van zijn scheiding met Priscilla – die zich niet zonder opportunisme altijd Presley is blijven noemen), Always On My Mind (nog zo’n voorbeeld waarin het origineel ruimschoots wordt overtroffen), Promised Land, Polk Salad Annie, My Way, Suspicious Minds, In the Ghetto, I’ve lost you, en An American Trilogy.

This is ElvisEen van de LP’s die ik ruim dertig jaar geleden kocht, en nog altijd graag beluister, is het dubbelalbum This is Elvis, naar de gelijknamige documentaire film uit 1981 over zijn leven en muziek. Net als de film volgt ook de LP globaal de chronologie met de achtereenvolgende nummers. Ik kan me nog goed herinneren hoe spectaculair ik het vond om stukken uit live optredens uit de jaren ’50 op mijn pick-up te kunnen afdraaien, met gillende tienermeiden en al. Later in de jaren ’80 begon er meer exclusief materiaal op plaat te verschijnen. De tweede schijf, kant 3 en 4, bevatten enkele toppers uit de genoemde latere jaren, inclusief de wat gênante lachversie van Are you lonesome tonight? Maar dan, aan einde gekomen van dit album, horen we My Way: “And now, the end is near; and so I face the final curtain…”. Achteraf ben je altijd geneigd te denken dat dit een onheilspellende vooruitblik moet zijn geweest.

Maar dan is het nog niet uit, en dit vind ik ronduit geniaal van de samenstellers: er volgt nog Memories, een van meest nostalgische liedjes die ik ken. Alsof Elvis ons nog even toezingt vanaf gene zijde. Het is mooi geweest, in alle opzichten, zo lijkt hij te zingen. Het was een kort, tragisch maar intens geleefd leven.

Memories, pressed between the pages of my mind
Memories, sweetened through the ages just like wine
Quiet thought come floating down
And settle softly to the ground
Like golden autumn leaves around my feet
I touched them and they burst apart with sweet memories.

Ik herinner me dat mijn ouders de dag na het overlijden op 16 augustus 1977 het speciaal aan Elvis gewijde programma op de Nederlandse radio op bandrecorder hebben opgenomen. Ergens begin jaren ’80 diepte ik die tape op en heb hem meermaals beluisterd. Het beeld, of beter geluid, dat bij mij is blijven hangen, is dit hartbrekende lied Memories.

 

2 gedachten over “Herinneringen aan Elvis Presley

  1. Mooi artikel, Danny, zo op weg naar de #Top2000. Onverwacht ook om van jouw kant te lezen. Herkenbaar voor mijn eigen adolescent-jaren ook.

  2. Beste Danny,
    Het artikel heeft mij behoorlijk aangegrepen. . Een vlot maar leesbaar overzicht incl. zijn up ‘s en down’s. Mijn favoriete nummer is “Indescribably Blue ” een verrassend up tempo nummer waar niet al teveel aandacht aan is besteed. Maar smaken verschillen. Er is echter maar een Elvis en dat zal nog wel even zo blijven.

Reacties zijn gesloten.